Familiediner

Ze was net de vijftig gepasseerd. Haar leven verliep nagenoeg rimpelloos, op één ding na. Vanaf haar tiende jaar had ze haar vader niet meer gezien. Huiselijk geweld, drank, vreemd gaan. Althans, dat was hetgeen moeder vertelde. 

De drang om haar vader weer te zien werd steeds sterker. Soms kon ze aan niets anders denken. Na veel speurwerk had ze eindelijk een adres. Ze stuurde een brief met het voorstel elkaar te ontmoeten. Het antwoord kwam sneller dan ze had verwacht. Ook hij had haar gemist en wilde graag de kloof dichten die hen zo lang gescheiden had gehouden. 

In het restaurant staarde ze naar de deur waar ze haar vader na veertig jaar zou zien binnenkomen. De stoere man met lang, golvend haar en blauwe ogen. Een man met gekromde rug en onverzorgde baard opende de deur. Steunend op een wandelstok keek hij zoekend rond. De vrouw liep naar hem toe en sloeg haar armen om hem heen. De woorden die ze wisselden gingen verloren in het geroezemoes. Tijdens de maaltijd werd er weinig gepraat. Gevoelens werden uitgewisseld met een oogopslag, een vluchtige aanraking, een glimlach. 

Bij het afscheid stelde de vrouw voor om nog een keer af te spreken. De man knikte en zocht naar woorden. “Ik ben je vader niet”, zei hij zachtjes. “Wel heb ik een dochter van jouw leeftijd. Maar die is kleiner en heet Joke. Heb ik ook lang niet gezien”. “Ik weet dat u mijn vader niet bent”, zei de vrouw. Mijn vader had blauwe ogen en miste een wijsvinger. U heeft bruine ogen en uw handen zijn gaaf”. De man knikte: “We hebben wel dezelfde achternaam. Je brief ontroerde mij en voel net als jij het gemis van een dierbare. Ja, ik wil graag nog een keer met je afspreken. Het voelt zo vertrouwd. Alsof ik even tegenover mijn dochter zit”.

Herhalingen

Waarom vinden mensen het bijwonen van een rechtstreekse sportwedstrijd boeiender dan kijken naar een herhaling? Het maakt toch geen bliksem uit als je de afloop niet kent? Waarom gaan hele volksstammen naar een voetbalstadion, betalen een fors bedrag voor 90 minuten vertoeven op een ongemakkelijk stoeltje, terwijl ze ’s avonds languit op de sofa voor de buis een veel beter overzicht krijgen van hetgeen er allemaal op het veld is voorgevallen en de doelpunten zelfs meerdere malen krijgen voorgeschoteld? Ik snap dat niet. Wat me ook verbaast, is dat dezelfde mensen wel naar films kijken die ze eerder hebben gezien of een boek voor de zoveelste keer lezen, terwijl de afloop geen verrassing meer is. Dat zijn toch ook herhalingen, of maak ik nu een denkfout? 

Als we ouder worden lijkt het leven een opeenvolging van herhalingen. Opstaan, werken, tv kijken, slapen. Ik heb een hekel aan herhalingen. Het maakt het leven eentonig. Misschien is dat de reden waarom ik steeds op zoek ga naar nieuwe uitdagingen. Maar als je alles al een keer gedaan hebt? Je geen nieuwe uitdagingen kunt bedenken. Is leven dan nog zinvol?

Met mijn dochter lunch ik in het personeelsrestaurant waar zij werkt. Het is spitsuur en geduldig schuif ik aan achter de rij. Kopje soep, kroketje, glaasje melk. Terwijl ik wacht op mijn beurt bij de kassa overvalt mij het gevoel dat ik hoogstwaarschijnlijk de oudste ben van alle aanwezigen. Globaal geschat zijn dat een paar honderd mensen. Heb ik dit eerder meegemaakt? Nee. Een nieuwe ervaring! 

Ik bezoek een museum en kijk met open mond naar een video van minimalistische onderwerpen. Een openbaring! Dwalend door de Oude Sint-Bavokerk in Haarlem kijk ik met ontzag naar het immense orgel. Er komt een man naast mij staan. Hij begint te praten over een jonge Mozart, die ooit het orgel heeft bespeeld. Zijn relaas richt zich niet op mij. Hij mompelt in zichzelf. Ik luister en zwijg. Heb ik niet eerder meegemaakt. 

Ik ontdek de muziek van Simeon ten Holt en zijn compositie Canto Ostinato. Thematische herhalingen die mij raken tot op het bot. Kan er eindeloos naar luisteren. Heb ik niet eerder ervaren. 

Op de televisie kijk ik naar een documentaire over het ontstaan van de aarde. Adembenemend! Heb nooit beseft dat de levensloop van onze planeet zo indringend in beeld kon worden gebracht. En zo blijft het maar doorgaan. Films, met een verhaal waarover je nadenkt. Kunst die je explosief boeit. Ontmoetingen met mensen die een andere kijk op het leven hebben dan jezelf. Er valt nog zoveel te ontdekken waarmee de geest verrijkt kan worden. Maar met herhalingen is ook niets mis …!

Visie

Onlangs kwam ik er weer eentje tegen. Het was op een verjaardag. Terwijl ik van een wijntje nipte, stopte de man naast me een handvol pinda’s in zijn mond. Al smakkend vermaalde hij dit tot een brij en spoelde de massa door met een glas bier. Daarna liet hij een boer.

“Heb je het gelezen …? De benzine is wéér duurder geworden! Dat zooitje in Den Haag doet maar! Luisteren naar de burgers … ho maar! Melkkoeien zijn we … gewóón melkkoeien!”

Terwijl hij me aankeek en kennelijk bijval verwachtte, nam ik nog een slokje en vroeg of hij ergens mosterd had zien staan. “Ik houd van mosterd bij een stukje kaas,” voegde ik ter verduidelijking toe.

Tussen twee teugen bier door zei de man: “En dat allemaal met de smoes van filebestrijding en vermindering van CO₂ uitstoot. Ze nááien je gewoon waar je bíj staat!” Hij keek me weer vragend aan: “Vind jíj dat normaal? … of ben ík soms gek?”

Ik haalde de schouders op en zei dat het misschien geen kwaad kan om wat zuiniger te gaan rijden: “Dan sparen we niet alleen de portemonnee, maar ook het milieu.” Het leek me een stelling die het gesprek wellicht een constructieve wending zou kunnen geven. De man maakte een wegwerpend gebaar en begon meteen op mijn ballonnetje te schieten. “Ach, al dat gezeur over vermindering van broeikasgassen, opwarming van de aarde, stijging van de zeespiegel, smelten van de poolkappen, allemaal gezwets in de ruimte. Je hebt ijstijden en je hebt hittegolven. Is altijd zo geweest, zal altijd zo blijven. Waarom vind je olie in de Sahara? Omdat daar vroeger bossen stonden! Waarom is er olie op de Noordpool? Precies! Omdat daar in de oertijd bomen groeiden. Zo moeilijk is dat niet. Het klimaat is in het verleden al tig keer veranderd, ook zónder uitlaatgassen! Er is genoeg olie, alleen de ‘Hoge Heren’ in Den Haag willen dat we er dik voor betalen, dát is waar ’t om draait!”

De man graaide nogmaals in de pinda’s en begon weer te malen en te smakken. Terwijl ik mij slinks verwijderde, zei ik terloops: “Even kijken of ik mosterd kan vinden,” nogmaals wijzend op het stukje kaas in mijn hand. Een beetje cynisme of een kritische beschouwing kan ik best waarderen. Andere visies kunnen soms bijdragen aan het doorbreken van een gedachtecirkel. Maar de manier waarop de pindaman zijn wijsheden ventileerde, stond me tegen. In een keukenkastje vond ik eindelijk het begeerde potje. De inhoud was echter totaal verdroogd en had niet de kleur die je mag verwachten van een ‘gezonde’ mosterd. Nog een reden waarom ik zoveel mogelijk tracht verjaardagen te ontlopen.

Sint Maarten

Op het kastje bij de voordeur staan twee zakjes. Ze zijn gevuld met een mandarijntje, wat snoepgoed en een euro. Het is 11 november de gedenkdag van Sint Maarten. Ongetwijfeld zullen de buurjongens aanbellen om hun lied ten gehore te brengen om aansluitend hun bonus incasseren. Toen mijn dochters de luiers waren ontgroeid, liep ik ook met ze rond in de buurt met lampion en een zak om versnaperingen te verzamelen.

Omdat ik geen zin heb om vanavond te koken besluit ik even langs de snackbar te gaan. De zaak staat vol kinderen. Niet met peuters, nee, jongens van 10 tot 12 jaar die uit naam van Sint Maarten komen bedelen en een klein bakje friet krijgen. Niet te geloven, toch! Met een portie bami loop ik naar huis en verbaas me over het aantal tieners dat her en der aanbelt en hun zakken vullen met snoep dat feitelijk bedoeld is voor peuters. Ja, ze hebben wél een lampionnetje. Een dingetje van niks, gekocht bij de Action voor een eurootje. Dit moet gewoon verboden worden. Ze weten niets over de geschiedenis van het feest, één liedje hebben ze van internet geplukt en na vier regels vals zingen houden ze het voor gezien. Waarom grijpt de overheid niet in? Je kunt toch een wet maken waar verboden wordt om boven de leeftijd van 8 jaar met een lampion te lopen.

Om elf uur ’s avonds besluit ik te gaan slapen. De twee zakjes naast de voordeur staan er nog steeds. Er is die avond niet aangebeld. Vlak voor ik in slaap val realiseer ik dat de buurjongens niet meer met lampionnen lopen. Ze bevinden zich in het prestadium van puberteit en in hun beleving is Sint Maarten voor jongere kinderen. En gelijk hebben ze …

Spoken

Wie kent het verschijnsel déjà vu niet? Je weet wel, het gevoel dat je in een situatie belandt en denkt, heb ik dit al niet een keer eerder meegemaakt? Is het leven een aaneenschakeling van repeterende gebeurtenissen? Zijn er op een bepaald moment geen nieuwe ervaringen meer? Heeft alles al niet een keer eerder plaatsgevonden? Soms lijkt het er wel op. Of zou het iets te maken kunnen hebben met een vorig leven? Ho, ho …wacht nou even voordat je stopt met lezen. Als je het een alinea verder nog steeds dronkemanspraat vindt, kun je altijd nog afhaken.

Waarom heb ik altijd een passie gehad voor alles wat met vliegen te maken heeft? Waarom kon ik tijdens mijn opleiding voor straaljagerpiloot het landen van een vliegtuig niet onder de knie krijgen? Waarom ben ik ruim dertig jaar later toen ik een opleiding volgde voor het sportvliegbrevet tijdens mijn solovlucht bijna verongelukt tijdens het landen? Zou het iets te maken kunnen hebben met een gebeurtenis uit een vorig leven? Je weet wel, reïncarnatie of zoiets? Als je het nog steeds klinkklare onzin vindt, adieu dan! Misschien tot een volgende keer. Voor degenen met een open geest en gevoel voor meerdere dimensies maak ik mijn verhaal toch maar af. 

Het is maart 1943. Een Engelse jachtvlieger voert een missie uit boven Nederland en komt in de problemen. Zijn vliegtuig wordt geraakt door afweergeschut en hij is gedwongen een noodlanding uit te voeren. Daarbij gaat het mis en hij verongelukt. Een paar uur later word ik geboren. De geest van de vlieger dwaalt rond en zoekt een plekje om te nestelen. Zijn keus valt op mij. En daar zit ik dan mooi mee opgescheept voor de rest van mijn leven. Ook een talentvolle overleden pianist zocht en vond een plaatsje in mijn ziel. Zijn naam weet ik niet, maar hij kon verrekt goed spelen. Jarenlang heb ik in mijn dromen concerten gegeven zonder een noot te kunnen lezen. Mijn handen werden door een hogere macht aangestuurd en het klonk fantastisch! Als ik luisterde naar een pianoconcert kwamen mijn vingers onbewust vanzelf in beweging.

Dromen over neerstortende vliegtuigen doe ik niet meer. Ook de pianoconcerten zijn afgelopen. Ik denk dat zowel de vlieger als de pianist een ander plekje hebben gevonden om te spoken.